[ Antwoord: | MUURKRANT - Echopol ]
Posted by FV on 5/10/2009, 17:51:48
Auteur: Filip Verhoest
BRUGGE - Interview Renaat Landuyt, justitiespecialist van de SP.A Habran, Beaulieu, De Tandt, Iasir, Wijffels… en ga zo maar door. Allemaal namen van gerechtelijke dossiers waarin Justitie op de een of andere manier heeft geblunderd. 'De incidenten bij Justitie zijn niet bij te houden', zegt SP.A-kamerlid Renaat Landuyt die een 'Blunderboek' over de Belgische justitie schreef. Bij de publicatie van het boek is de opsomming blunders al door de feiten achterhaald.
Van onze redacteur
'Het idee voor het boek is ontstaan bij het aantreden van Stefaan De Clerck als minister van Justitie', zegt kamerlid Landuyt (SP.A). 'Nagenoeg elke week stelden we vragen in het parlement over incidenten bij Justitie. Ik dacht: we mogen niet fatalistisch beginnen denken. In de zin van: “Ach, er valt toch niets tegen te doen., We moeten verontwaardigd blijven. Daarom heb ik een logboek van die gerechtelijke mislukkingen bijgehouden.
'Ik wil daarmee de rol van ombudsman bij Justitie spelen. De bedoeling is dat er structurele ingrepen komen, zodat het boekje volgend jaar minder dik is. Want ik ben van plan elk jaar zo'n stand van zaken op te maken.'
Niet de rechtsprekende magistraten, maar de procureurs die instaan voor de opsporing en vervolging van misdadigers zijn de kop van jut in uw boek. Waarom?
'Het is geen persoonlijk verwijt aan de procureurs. Het is wel een aanklacht tegen de functie van procureur zoals die vandaag wordt uitgeoefend. Een procureur gaat vooral, soms zelfs uitsluitend na of hij wel volgens de wet heeft gehandeld, maar kijkt niet naar de gevolgen van zijn beslissingen op het terrein. Als er iets fout loopt, is het altijd de schuld van een ander.
'Ik ben het nagegaan. Telkens er zich een incident voordoet, zegt de procureur: het is de schuld van de Dienst Vreemdelingenzaken (dossier Wijffels), of van de gevangenisdirectie (Hassan Iasir), of van de politie (carjackers), of van de sociale dienst, de rechter, de wetgever, en zelfs de minister van Justitie. Maar het is nooit de schuld van de procureur.'
'Het meest frappante voorbeeld is dat van de carjackers in Oost-Vlaanderen. De procureur stuurt een fax naar de politie in Gent, over de verdere aanhouding van de daders. Maar omdat de fax op een verkeerd toestel blijft liggen, laat de politie de carjackers vrij. De procureur wast de handen in onschuld. Hij heeft de wet gevolgd. Denk je dat hij eens naar Gent heeft gebeld om te vragen of zijn fax is toegekomen? Denk je dat de procureur opvolgt wat er op het terrein met het dossier gebeurt? Die wereldvreemde houding klaag ik aan.'
Nog een blunder: de Dienst Vreemdelingenzaken wijst twee minderjarige broers het land uit, omdat het parket niet meedeelt dat de broers onder het toezicht van de jeugdrechter staan wegens geweldpleging op Simon Wijffels.
'Het gaat om jeugdbescherming, wordt geargumenteerd. Discretie is vereist en daarom mag de ene overheidsdienst niet meedelen aan de andere wat de stand van het dossier is. Zo is het bij alle blunders: het gaat telkens om een blinde toepassing van de wet, een rechtsregel of procedure. Zonder oog voor de consequenties. Er leeft bij de procureurs geen enkel verantwoordingsgevoel.'
De patiënt is doodziek en de ziekte heeft een naam: onverantwoordelijkheid. Wat is de remedie?
'De procureurs moeten een andere opleiding krijgen dan gewone rechters. Ze moeten de politie veel directer aansturen. Procureurs zijn verantwoordelijk voor hun daden en moeten daar in hun carrière op kunnen worden aangesproken. Als er zich nu een mislukking voordoet, komt dat niet in hun personeelsdossier. Een fout vormt voor een procureur geen beletsel voor een promotie, en dat geldt ook voor rechters, denk aan de zaak De Tandt.'
'We hadden een politieke afspraak in de vorige regering over een aangepaste opleiding voor procureurs. Er is zelfs een wetsontwerp daarover goedgekeurd. Maar een substituut-procureur die kabinetsmedewerker was, stopte de tekst in de lade. Is dat geen flagrante schending van de scheiding der machten?'
Er zijn 27 gerechtelijke arrondissementen, met 27 procureurs. Hoeveel moeten dat er worden?
'Er kan best één organisatie voor het Openbaar Ministerie komen waarbij er een parket per provincie is. Nog essentiëler is dat elke procureur nationale bevoegdheid krijgt. Dan zal het gedaan zijn met zich weg te steken achter zijn beperkte territoriale bevoegdheid. Er is te veel versnippering.'
'Bovendien moet een magistraat die in zijn beroepsuitoefening een fout maakt, daarop aangesproken kunnen worden, via het tuchtrecht. Dat is vandaag niet het geval. Iedereen gaat vrolijk naar huis, de verdachte incluis.'
Tot op het laatst heeft u de drukproeven aangepast, om het boek actueel te houden. Is het gelukt?
'Neen. Ik heb de voorbije weken alweer twee incidenten moeten bijhouden: de stroomonderbreking in de gevangenis van Vorst, waardoor de vrijlating van Luc Vansteenkiste vertraging opliep en men een ouderwetse tikmachine heeft moeten laten aanrukken. En de benoeming van een beklaagde in het Beaulieu-dossier tot plaatsvervangend rechter.'
'Het aantal blunders bij Justitie is gewoon niet bij te houden, maar we mogen de gewenning niet toelaten. We mogen niet fatalistisch worden. De enige die er onverstoorbaar bij blijft, is de minister van Justitie. Bij de VLD van Verhofstadt was optimisme een morele plicht, maar Stefaan De Clerck heeft het optimisme tot kunstvorm verheven. Net als de procureurs kan ook de minister de schuld altijd op een ander steken. Of hij zegt: ik ben ermee bezig. Hoe lang kan hij dat nog volhouden?'
'Na de ontsnappingen bijvoorbeeld is gebleken dat het geld voor de beveiliging van de gevangenis in Brugge en het gerechtsgebouw in Brussel was gebudgetteerd. De middelen waren er wel, maar de Regie der Gebouwen had de beveiliging niet uitgevoerd - Justitie is wel de laatste prioriteit van de Regie.'
'En Justitie zelf volgde de werkzaamheden niet op. Toch wordt de minister die bevoegd is voor de Regie, niet lastiggevallen. Didier Reynders is op elke opening van een nieuw justitiegebouw aanwezig, maar bij een incident is hij in geen velden te bespeuren.'
Wat is de hoofdoorzaak voor al het geklungel?
'De gerechtelijke structuren zijn twee eeuwen oud. Justitie heeft de moderne tijd compleet gemist. Alle overheidsdiensten zijn gemoderniseerd, de postbedeling inbegrepen. De rechtsbedeling daarentegen blijft hopeloos achter. Het is ook een uitsluitend papieren wereld. Justitie heeft niet alleen de digitale revolutie gemist. Men heeft ook het contact met de werkelijkheid verloren.'
Het is volgens u ook geen verrassing dat de controle door de Hoge Raad voor Justitie niet werkt.
'De Hoge Raad benoemt rechters, maar ze doet geen inhoudelijke controle van de kandidaten. Kijk naar de affaire De Tandt. Als er tegen een burgemeester een klacht is ingediend, ook al slaat die nergens op, moet de klacht eerst onderzocht worden. De burgemeester kan niet worden benoemd. Maar er kan een tuchtonderzoek tegen een magistraat lopen, of zelfs een strafonderzoek, en de promotie kan toch doorgaan. “Volgens de wet krijgen wij geen kennis van die onderzoeken,, zegt de Hoge Raad dan. Weer hetzelfde excuus: we hebben volgens de regels van de wet gehandeld.'
'Er moet een echte externe controle komen, door een comité J, naar het voorbeeld van het controlecomité op de politiediensten, het comité P. En schaf die tientallen adviesorganen voor Justitie af. De hervorming van de Justitie loopt vast in al die adviesraden. Ze zijn in plaats van een hulpmiddel, een blok aan het been voor de hervorming van de justitie.'
Renaat Landuyt, 'Blunderboek Justitie', Van Haelewyck, 17,5 euro.
DS
Responses: